KHÁM CỔ TAY VÀ BÀN TAY. CÁC NGHIỆM PHÁP ĐẶC BIỆT

Cập nhật lần cuối vào 21/11/2022

Xem lại: Khám Cổ tay và Bàn tay. Các bước cơ bản.

CÁC TEST ĐÁNH GIÁ SỰ MẤT VỮNG CỔ -BÀN TAY

Watson Test (Scaphoid Shift Test)

Scapholunate Ballottement Test

Test bập bềnh xương thuyền- nguyệt

Reagan Test (Triquetrolunate Ballottement Test)

Test bập bềnh xương nguyệt – tháp

CÁC TEST GÂN CƠ CỦA BÀN TAY

Cơ gấp các ngón sâu (Flexor Digitorum Profundus) :

  • Gấp liên đốt xa trong khi cố định duỗi khớp liên đốt gần

Cơ gấp các ngón nông (Flexor Digitorum Superficialis):

  • Gấp liên đốt gần trong khi duỗi liên đốt xa (gián tiếp qua giữ các ngón còn lại ở tư thế duỗi)
Hình: Đánh giá cơ cấp các ngón sâu (A) và cơ cấp các ngón nông (B)

Finkelstein test

  • Đánh giá cơ duỗi ngón cái dài và dạng ngón cái dài (de Quervain)
Test Finkelstein đánh giá viêm mỏm trâm quay (de Quervain)

CÁC TEST ĐÁNH GIÁ DÂY THẦN KINH

Thần kinh quay:

Test sàng lọc liệt dây thần kinh quay

Yêu cầu bệnh nhân duỗi cổ tay với khuỷu gấp 90 độ (tổn thương nặng gây rũ cổ tay). Tiếp theo đánh giá động tác dạng ngón cái (cơ dạng ngón cái dài) (chủ động- có kháng).

Test sàng lọc liệt dây thần kinh quay: a: Duỗi cổ tay; b: Liệt rũ
Test sàng lọc liệt dây thần kinh quay: c: Dạng ngón cái, d: liệt cơ dạng

Test cơ ngửa:

Đánh giá bệnh lý cơ ngửa (nhánh sâu của dây thần kinh quay): đánh giá ngửa cẳng tay từ tư thế quay sấp với khuỷu duỗi (chủ động- có kháng)

a, tư thế khởi đầu b. ngửa chủ động và c, ngửa có kháng

Thần kinh giữa (Hội chứng ống cổ tay…):

Dấu hiệu Tinel:

giphy

Phalen test và Phalen đảo ngược

Test sàng lọc liệt dây thần kinh giữa:

Yêu cầu bệnh nhân đối đầu ngón cái và đầu ngón trỏ. Bước tiếp theo, yêu cầu bệnh nhân làm nắm đấm. Cuối cùng, yêu cầu bệnh nhân gấp nhẹ gan bàn tay với các ngón duỗi. Tổn thương dây thần kinh giữa gây liệt cơ đối ngón cái (không thể làm bước 1), yếu cơ đối ngón cái và gấp 3 ngón đầu (không thể làm nắm đấm mà tạo bàn tay nhà truyền giáo với chỉ có gập ngón nhẫn và ngón út).

Test cầm chai (Bottle test):

Yêu cầu bệnh nhân nắm quanh một cái chai với ngón cái và ngón trỏ. Do liệt cơ dạng ngón cái ngắn, khe giữa ngón cái và ngón trỏ sẽ không tiếp sát quanh mặt chai.

Test cầm chai
Test cầm chai. a. Bình thường, b. Bất thường

Thần kinh trụ (kênh Guyon, khuỷu tay)

Đánh giá tổn thương thần kinh trụ:

Yêu cầu bệnh nhân nắm tay thành nắm đấm. Trong khi ngón nhẫn và ngón út vẫn duỗi, không thể gấp ở các khớp bàn đốt và liên đốt gần của những ngón này (dấu hiệu liệt cơ gian cốt). Bệnh kéo dài dẫn đến teo cơ vùng này.

Dấu hiệu Froment:

  • Chứng tỏ hội chứng ống thần kinh trụ.
  • Yêu cầu bệnh nhân kẹp chặt một mảnh giấy giữa ngón cái và ngón trỏ (búp-búp) trong khi người khám kéo mảnh giấy ra. Các cơ cho vận động này là khép ngón cái (thần kinh trụ chi phối).
  • Khi liệt, bệnh nhân sẽ sử dụng động tác gấp khớp gian ngón của ngón cái (gấp ngón cái ngắn của thần kinh giữa).

Test đánh giá cả 3 dây thần kinh:

Kumar Test: Duỗi cổ tay (Thần kinh quay), Dạng các ngón bên trụ (cơ gian cốt mu tay – thần kinh trụ), Làm chữ O (Gấp ngón cái dài và cơ gấp các ngón sâu- Thần kinh giữa). Xem tham khảo tại https://ispub.com/IJOS/3/1/7147

O test: Yêu cầu bệnh nhân đối ngón cái và trỏ thành chữ O. Trong hội chứng dây thần kinh gian cốt trước với liệt cơ gấp ngón sâu ngón trỏ và gấp ngón cái dài, ngón trỏ và ngón cái vẫn duỗi ở khớp liên đốt xa. Bệnh nhân do đó không thể tạo hình đúng chữ O được.

O Test

CÁC TEST CHỨC NĂNG VẬN ĐỘNG BÀN TAY

Đánh giá lực kẹp ngón (Pinch Grip):

Yêu cầu bệnh nhân kẹp một vật nhỏ giữa ngón cái và ngón trỏ. Khả năng thực hiện tốt đòi hỏi cảm giác nguyên vẹn. Yêu cầu lập lại với mắt nhắm. Các cơ giun và gian cốt đóng vai trò chính trong động tác này.

Đánh giá kẹp chìa khoá:

Yêu cầu bệnh nhân giữ một chìa khoá giữa ngón cái và mặt bên của ngón trỏ theo cách cầm bình thường. Mất cảm giác mặt quay của ngón trỏ (như trong tổn thương thần kinh quay) làm cho động tác này rất khó khăn.

Đánh giá cầm chụm đầu ngón tay (chuck grip):

đưa bệnh nhân một quả bóng nhỏ và yêu cầu bệnh nhân cầm với các đầu ngón chụm lại. Hoạt động này đánh giá sức mạnh cơ khép ngón cái và gấp ngón, và do đó cho phép đánh giá thần kinh giữa và thần kinh trụ.

Đánh giá cầm nắm sức mạnh:

Yêu cầu bệnh nhân giữ một cây bút với ngón cái và các ngón trong khi người khám cố kéo cây bút ra. Nếu hạn chế gập ngón, đánh giá với vật có đường kính to hơn. Tổn thương thần kinh giữa hoặc thần kinh trụ làm giảm lực gập ngón tay.

Test cơ nội sinh:

Giữ tờ giấy giữa ngón nhẫn và ngón út (khép ngón út): tổn thương thần kinh trụ. Trường hợp không khép được sẽ có dấu hiệu “ngón tay trốn thoát”.

Intrinsic Test
  • Đánh giá chức năng sinh hoạt hàng ngày như ăn uống, đánh răng, mặc áo quần, viết…
  • Đánh giá chức năng bàn tay chuyên biệt: trong hoạt động trị liệu.

👋 Chào bạn!

Hãy nhập địa chỉ email của bạn để đăng ký theo dõi blog này và nhận thông báo về các bài mới qua email mỗi tuần.

MinhdatRehab

Gởi bình luận

Bạn không thể sao chép nội dung ở trang này