Mở rộng Hệ thống Lượng giá Chức năng S-Series
(Ngày đăng 15/11/2025)
Hệ thống S-Series (Short, Simple, Structured, and Standardized Scales for Function) là một nhóm thang đo chức năng cơ xương khớp (MSK) do Minh Dat Rehab xây dựng và phát triển, nhằm chuẩn hóa lượng giá chức năng trên toàn bộ hệ vận động.
Trước đó, chúng tôi đã công bố ba thang đo chức năng bản tự lượng giá (Self-rated Version) cho gối, vai và thắt lưng: KFS-S, SFS-S và LBFS-S. Tiếp theo, hệ thống được mở rộng với cặp thang đo chức năng cổ CFS-S và CFS-C, đánh dấu bước đầu tiên của mô hình song hành S/C trong S-Series.
Hôm nay, chúng tôi hân hạnh giới thiệu ba thang đo chức năng bản lâm sàng (Clinician-rated Version) mới:
- KFS-C – Thang đo chức năng gối – bản lâm sàng
- SFS-C – Thang đo chức năng vai– bản lâm sàng
- LBFS-C – Thang đo chức năng thắt lưng– bản lâm sàng
Ba thang đo này được thiết kế song hành với các bản Self-rated, tạo nên mô hình S/C kép – cho phép đối chiếu có hệ thống giữa cảm nhận chủ quan của người bệnh và khả năng thực hiện khách quan do nhà lâm sàng ghi nhận, trong cùng khung điểm chuẩn hóa 0–24.
Mô hình song hành này giúp phát hiện sớm “khoảng sai biệt chức năng”, hỗ trợ nhận diện các yếu tố tâm lý–xã hội như sợ vận động, lo lắng, giảm tự tin hoặc kỳ vọng điều trị chưa phù hợp.
Cấu trúc và logic lượng giá
Tất cả thang thuộc C-Series đều tuân theo 6 mục chuẩn hóa dựa trên khung ICF, đồng nhất trong hệ S Series:
Phần I – ICF
- Hoạt động
- Tham gia
- Hài lòng chức năng
Phần II – Triệu chứng & Chức năng
- Đau
- Tầm vận động (ROM)
- Sức mạnh / Sức bền
Kèm theo câu hỏi GRC (Global Rating of Change) để theo dõi thay đổi theo thời gian.
Logic lượng giá thống nhất
- Khớp chi: sử dụng quy tắc MIN(A, B) ở mục ROM để phản ánh đúng “mắt xích yếu nhất”.
- Cột sống: dùng test đại diện duy nhất (gập thân hoặc xoay cổ), ưu tiên tốc độ, an toàn và giá trị chức năng.
Ba thang đo lâm sàng mới
🦵 KFS-C – Thang đo chức năng gối – bản lâm sàng
- Ứng dụng: sau chấn thương, sau phẫu thuật (ACL, TKA), thoái hoá khớp…
- Câu 5: ROM gập–duỗi (MIN).
- Câu 6: Squat 10 giây (hai chân / một chân).
💪 SFS-C – Thang đo chức năng vai – bản lâm sàng
- Ứng dụng: viêm gân chóp xoay, đông cứng vai, sau phẫu thuật.
- Câu 5: ROM nâng tay và xoay trong (MIN).
- Câu 6: Test tạ 1–5 kg trong 10 giây.
🧍 LBFS-C – Thang đo chức năng thắt lưng – bản lâm sàng
- Ứng dụng: đau lưng cơ học, thoát vị nhẹ.
- Câu 5: Gập thân (tay–đất).
- Câu 6: Plank test (giữ thời gian).
Tính kế thừa và hướng phát triển
Ba thang bản C (bản lâm sàng) mới này kế thừa trực tiếp từ CFS-C, hình thành trục chuẩn đầu tiên “Cổ – Vai – Lưng – Gối” trong S-Series.
Các bản tự lượng giá tương ứng đã hoàn tất pilot (07/2025, n = 74, gồm cả nhóm chứng khỏe mạnh), với kết quả:
- Cronbach’s α: 0.93–0.94
- AUC phân biệt bệnh/lành: 0.84–0.98
Nghiên cứu với cỡ mẫu lớn hơn cho bản S đang được triển khai, và nghiên cứu cho bản C dự kiến bắt đầu Quý I – II/2026.
Trong giai đoạn tới, S-Series sẽ được mở rộng cho tất cả các vùng khớp còn lại, như háng, cổ chân, cổ tay và thái dương hàm, cũng như đa khớp MFS-S (Multi-joint Functional Scale – Self-rated Version), hướng tới hệ thống lượng giá chức năng cơ xương khớp toàn diện – thống nhất – dễ triển khai trong lâm sàng .
Lời mời từ tác giả
Chúng tôi kỳ vọng rằng S-Series – với cấu trúc ngắn gọn, dễ áp dụng và chuẩn hóa – sẽ trở thành công cụ lượng giá hữu ích cho toàn bộ cộng đồng lâm sàng, bao gồm Phục hồi chức năng, Vật lý trị liệu, Nội Cơ xương khớp, Chấn thương chỉnh hình và các chuyên ngành quan tâm đến chức năng vận động.
Chúng tôi rất mong nhận được phản hồi, góp ý cải tiến, cũng như sự tham gia hợp tác nghiên cứu từ các đồng nghiệp tại bệnh viện, phòng khám và các cơ sở đào tạo.
Sự đồng hành của quý đồng nghiệp sẽ giúp hoàn thiện hệ thống, mở rộng khả năng ứng dụng và nâng cao chất lượng lượng giá chức năng cơ xương khớp cho người bệnh tại Việt Nam.
Minh Dat Rehab
PHCN Online & Yhocphuchoi
Đơn giản – Chính xác – Chuẩn hóa lượng giá chức năng Cơ Xương Khớp.
